87 lat temu, 1 września 1939 roku, Niemcy zaatakowały Polskę, rozpoczynając konflikt, który w ciągu kolejnych lat ogarnął niemal cały świat. Rocznica wybuchu II wojny światowej jest dziś okazją do przypomnienia pierwszych dni wojny, polskiego oporu oraz milionów ofiar największego konfliktu zbrojnego XX wieku.
Pierwsze dni wojny
O godzinie 4:45 niemiecki pancernik „Schleswig-Holstein” rozpoczął ostrzał polskiej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Jednocześnie niemieckie lotnictwo zaatakowało cele na terenie Polski, a jednostki Wehrmachtu rozpoczęły działania lądowe na kilku kierunkach.
Polska znalazła się w obliczu niemieckiej agresji, jednak jej siły zbrojne podjęły walkę. Obrona Westerplatte, walki pod Mokrą i Wizną, obrona Warszawy oraz późniejsze zmagania na Helu stały się symbolami oporu wobec niemieckiej przewagi militarnej.
17 września do wojny przeciwko Polsce przystąpił drugi agresor. Armia Czerwona przekroczyła wschodnią granicę Rzeczypospolitej, realizując postanowienia tajnego protokołu paktu Ribbentrop-Mołotow. Polska została zaatakowana jednocześnie przez III Rzeszę i Związek Radziecki.
Mimo zajęcia kraju przez okupantów polski opór nie ustał. Na terenie okupowanej Polski rozwijała się konspiracja, a Polskie Państwo Podziemne stworzyło rozbudowane struktury cywilne i wojskowe. Polacy kontynuowali również walkę poza granicami kraju, uczestnicząc w działaniach alianckich na wielu frontach II wojny światowej.
Wojna, która zmieniła świat
Konflikt rozpoczęty w 1939 roku szybko przekształcił się w wojnę o zasięgu globalnym. Walki objęły Europę, Afrykę Północną, Azję i Pacyfik. Wojna przyniosła masowe zbrodnie, deportacje, prześladowania oraz zagładę europejskich Żydów.
Dla Polski lata 1939–1945 oznaczały nie tylko działania wojenne, ale również brutalną okupację niemiecką i sowiecką. Symbolem sowieckich represji pozostaje m.in. zbrodnia katyńska, natomiast niemiecka okupacja przyniosła terror, masowe egzekucje, deportacje oraz Holocaust. Wojna zakończyła się w 1945 roku, pozostawiając za sobą dziesiątki milionów ofiar i całkowicie zmieniając polityczny kształt Europy i świata.
Przeczytaj także: MSPO 2026: rekordowa edycja pod znakiem technologii dual-use >>
Dzisiejsza rocznica jej wybuchu jest przede wszystkim dniem pamięci. O żołnierzach, którzy stanęli w obronie Polski we wrześniu 1939 roku, o członkach ruchu oporu, o Polakach walczących na wszystkich frontach oraz o cywilach, którzy stali się ofiarami wojny i okupacji.
Pamięć o 1 września 1939 roku pozostaje również przestrogą, przypominającą, do jakich konsekwencji mogą prowadzić agresja, ekspansjonizm i lekceważenie bezpieczeństwa państw.
